Czas na ostatnią kategorię książek nominowanych do 21. Nagrody Literackiej Gdynia – przekład. Przed nami już tylko niecałe dwa tygodnie oczekiwania na ostateczną decyzję Kapituły Literackiej Gdynia.
O tym, kto zdobędzie literackie kostki, dowiemy się 29 sierpnia na uroczystej gali. Macie już swoje typy?
Dorota Jovanka Ćirlić, Milena Marković, Dzieci, Wydawnictwo Warstwy
Dzieci Mileny Marković to nie tyle powieść poetycka, co niesamowicie ciekawy powrót do poematu heroicznego, w którym pierwsze skrzypce gra nie bohater, a bohaterka – czarownica Milena, upleciona z różnych kulturowych tekstów i symboli, jak choćby królewicza Marka, symbolu oporu przeciw najeźdźcy. To historia o życiu kobiet: dorastaniu, dojrzewaniu, macierzyństwie, ale i przemocy, której doświadczają w tym czasie, także ze strony najbliższych. Tłumaczenie Doroty Jovanki Ćirlić zwróciło uwagę Kapituły tym, że
znakomicie utrzymuje transowy rytm wersów tej jugosłowiańskiej Szeherezady, przechodzącej płynnie od spraw najintymniejszych do skomplikowanych losów jej ojczyzny.
Dorota Jovanka Ćirlić (oficjalnie Mentzel) jest tłumaczką literatury pięknej, redaktorką i publicystką. Od 1977 roku nieprzerwanie pracuje w miesięczniku teatralnym „Dialog”. Obecnie jest redaktorem działu zagranicznego, ale zawsze zajmowała się polską dramaturgią oraz teatrem bałkańskim. Współpracowała bądź współpracuje z czołowymi czasopismami polskimi, między innymi „Tygodnikiem Powszechnym” czy „Literaturą na Świecie”. W 2026 została laureatką nagrody za najlepszy przekład 2025 roku za książkę Darka Cvijeticia Winda Schindlera. To jej pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Małgorzata Gralińska, Walter Kempowski, Prima sort, Wydawnictwo ArtRage
Prima sort Waltera Kempowskiego to jedna z ważniejszych powojennych powieści niemieckojęzycznych – przedstawia losy pewnej mieszczańskiej rodziny od 1938 roku przez brutalny okres II wojny światowej. To historia o tych, co próbują po prostu żyć, gdy rząd ich kraju powoli i nieubłaganie pędzi ku wojnie, a później w sposób niesamowicie brutalny ją toczy. Jednocześnie to powieść specyficznie zbudowana – z fragmentów wspomnień, obrazów czy rozmów. Przekład Małgorzaty Gralińskiej Kapituła doceniła przez fakt, że
z premedytacją zachowuje suchość tonu i idiom pamięci rozproszonej, pozwalając wybrzmieć dyskretnej ironii kronikarza niemieckiego doświadczenia historycznego.
Małgorzata Gralińska jest absolwentką filologii germańskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza oraz Szkoły Tłumaczy i Języków Obcych UAM. Tłumaczy literaturę niemieckojęzyczną, między innymi książki Waltera Kempowskiego, Marlen Haushofer czy Oty Filipa. Laureatka Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus za przekład Skąd Sašy Stanišića. Członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. To jej pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Sebastian Musielak, Miki Liukkonen, O (albo uniwersalny traktat o tym, dlaczego sprawy mają się tak, a nie inaczej), Wydawnictwo Insignis
O Mikiego Liukkonena to powieść tak obszerna i tak gęsta, że nie sposób krótko i treściwie przedstawić jej treści. Dziesiątki bohaterów i ich losy w przeciągu jednego tygodnia, wiele wątków, ale również ludzkich obsesji, lęków, zadziwiających wydarzeń z ich żyć – to wszystko można odnaleźć w jednej, wcale nie takiej cienkiej książce fińskiego autora. Przekład Sebastiana Musielaka zwrócił uwagę Kapituły, gdyż tłumacz
z czułością i czujnością oddaje językowy przesyt powieści próbującej pomieścić cały świat w jednym znaku – siedem dni, sto postaci, niezliczone dygresje.
Sebastian Musielak z wykształcenia jest technikiem samochodowym i filologiem fińskim. Jego pierwszy przekład z języka angielskiego ukazał się w 1996 roku, z fińskiego – w 2004. Pracował również jako tłumacz ustny, między innymi w fabryce autobusów we Wrocławiu i w helsińskiej stoczni Aker Yards. Przełożył około 100 książek, w tym ponad 40 z języka fińskiego. Kawaler Orderu Białej Róży Finlandii, laureat i finalista kilku nagród, w tym fińskiej nagrody państwowej dla tłumacza literatury fińskiej na język obcy. Prowadzi również szkolenia dla początkujących tłumaczy literatury w Polsce i Finlandii. To jego pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Elżbieta Sobolewska, Laszló Krasznahorkai, A świat trwa, Wydawnictwo Czarne
Na A świat trwa Laszló Krasznahorkai, uhonorowanego Nagrodą Nobla w 2025 roku, składa się dwadzieścia jeden opowieści o poszukiwaniu sensu życia tych, którzy nie pasują do powtarzalnego, wyidealizowanego wzoru dobrego życia. To obraz współczesności, której nie dostrzegamy, a która może dotyczyć nas samych. Przekład Elżbiety Sobolewskiej
utrzymuje hipnotyczny ton długich, meandrujących zdań ubiegłorocznego noblisty, oddając ich muzykalność, a zarazem nie upraszczając językowego oporu tej prozy rozpadu.
Elżbieta Sobolewska jest hungarystką, managerką projektów wydawniczych, autorką szeregu tekstów poświęconych współczesnej węgierskiej prozie, tłumaczką powieści niemal wszystkich najważniejszych przedstawicieli nurtu „nowej prozy węgierskiej”, między innymi Petera Esterhazyego, Petera Nadasa czy właśnie Laszló Krasznahorkaiego i wielu innych. W swoim dorobku ma około 30 przekładów; w roku 2018 otrzymała nagrodę Angelusa za przekład Pamięci Pétera Nádasa; wielokrotnie otrzymywała nagrody przyznawane przez węgierską fundację im. Milána Füsta. To jej pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Kacper Szpyrka, Miguel Ángel Asturias, Pan Prezydent, Państwowy Instytut Wydawniczy
Pan Prezydent to pierwszy od lat 80. przekład noblisty, Miguel Ángel Asturiasa (nie licząc fragmentu powieści, który ukazał się w jednym z numerów „Literatury na świecie” z 2022 roku). Tym razem w ręce czytelniczek i czytelników trafia książka wpisująca się do nurtu opowieści o dyktatorze – i choć sam temat pojawiał się w literaturze już nie raz, tak Asturias podchodzi do tego zagadnienia bardziej uniwersalnie, skupiając się na mechanizmach takiej władzy, nie uciekając przy tym od przedstawień przemocy. Przekład Kacpra Szpyrka zdobył uznanie Kapituły tym, że tłumacz
mistrzowsko radzi sobie z gwatemalską odmianą hiszpańszczyzny, prowadząc przez awangardowe rejestry – od minimalistycznej fabuły po rozbuchane, koszmarne wizje.
Kacper Szpyrka jest tłumaczem, muzykiem i magistrem filozofii. Do tej pory ukazały się dwie książki w przekładzie jego autorstwa: Pan Prezydent Miguela Ángela Asturiasa oraz Jak się tworzy powieść Miguela de Unamuno. Pozostałe efekty jego działalności literackiej można znaleźć w „Kontencie”, „Stonerze Polskim” czy „Wizjach”. Współtworzy zespół Kirszenbaum. Pracuje w Głównej Księgarni Naukowej w Krakowie. To jego pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
