W tym roku przegląd nominowanych 21. Nagrody Literackiej Gdynia rozpoczniemy ponownie od prozy. Jak stwierdza Kapituła, gwarantują nam literaturę jednocześnie czułą i bolesną.
Która z poniższych książek otrzyma zwycięską kostkę, dowiemy się tradycyjnie w czasie uroczystej gali organizowanej w trakcie festiwalu Miasto Słowa w ostatnim tygodniu sierpnia. Wtedy też będzie można spotkać się z nominowanymi autorkami i autorami, posłuchać, jak opowiadają o swojej twórczości oraz zadać im nurtujące nas pytania. Nie możemy się doczekać!
Mateusz Górniak, Ćpun i Głupek, Wydawnictwo Convivo
W swojej najnowszej powieści Mateusz Górniak przedstawia losy patchworkowej rodziny, tworzonej przez osoby wykluczone: imprezującą, nieodpowiedzialną Rybę, tytułowego nadużywającego substancji psychoaktywnych Ćpuna i ich przygarniętego, znalezionego w śmietniku syna, Głupka. Ich losy są pełne zakrętów i potknięć, rozłąk i ponownych spotkań. Jednak siłą Ćpuna i Głupka jest nie tyle sama opowieść, a to, ile symbolizuje. Jak zauważa Kapituła, nowa powieść Górniaka:
rozgrywa się w rzeczywistości wykoślawionej, w apokaliptycznym mieście kinderterrorystów i Tirowców, gdzie z biblijnych strzępków autor skleja autentycznie czułą opowieść o trosce i nadziei.
Mateusz Górniak jest dramatopisarzem, redaktorem, pisarzem. Redaguje „Stonera Polskiego”, a swoje teksty wystawiał między innymi w Narodowym Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie i Teatrze Dramatycznym im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu. To jego trzecia nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia. Poprzednio Kapituła wyróżniła Dwie powieści ruchu (2024) oraz Trash story (2023)
Emilia Konwerska, Rzeczy robione specjalnie, Wydawnictwo ArtRage
Rzeczy robione specjalnie są prozatorskim debiutem Emilii Konwerskiej, który zwrócił uwagę Kapituły Nagrody Literackiej Gdynia nie tylko przez wzgląd na swoją formę – na ten tom składają się bowiem krótkie formy – ale również tym, w jaki sposób został on napisany. Jak podsumowują decyzję o nominacji, ta książka to
zbiór krótkich, rozpędzonych historyjek, w których wyobraźnia i językowa wirtuozeria stają się strategią oporu wobec norm urody i sprawności.
Konwerska odkrywa przygody w nawet najprostszych codziennych czynnościach: zakładaniu skarpetek, schodzeniu po schodach. Prowadząc czytających przez wewnętrzny świat bohaterów, prowadzi nas konsekwentnie ku o wiele większej refleksji, niż początkowo się nam wydaje.
Emilia Konwerska jest poetką, literaturoznawczynią, publicystką oraz kuratorką. Jej teksty publicystyczne można było czytać między innymi w „Gazecie Wyborczej” oraz „Vogue”. To jej trzecia nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia, wcześniej Kapituła doceniła jej tomy poetycki 112 (2022) oraz Ostatni i pierwszy kajman (2024).
Weronika Murek, Urodziny, Wydawnictwo Czarne
Urodziny to w pewnym sensie kontynuacja wydanego w 2023 roku tomiku esejów Dziewczynki. Kilka esejów o stawaniu się. Główną bohaterką nowej książki Weroniki Mazurek jest Jaga, aktorka teatralna, której pozbawiona fajerwerków kariera powoli chyli się ku końcowi. Przepracowana, poddana presji poświęcania się dla zespołu, pracy dla Idei, dla Sztuki, trafia w końcu wycieńczona do szpitala. Ta wizyta okazuje się cezurą w jej dotychczasowym życiu – choć starała się ignorować sygnały przemęczonego ciała – już nie może. Musi zacząć żyć inaczej. Jak komentuje Kapituła:
to precyzyjnie skomponowana powieść zamknięta w ramy dwóch scen urodzin. Śledzi mechanizmy starzenia się i znikania, balansując między grozą, empatią i teatralnością.
Weronika Murek jest prawniczką, dramaturżką i pisarką, na swoim koncie ma nominacje nie tylko do NLG, ale również do Nike czy Paszportów „Polityki”. To jej trzecia nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia, wcześniej Kapituła doceniła Uprawę roślin południowych metodą Miczurina (2016) oraz w kategorii esej: Dziewczynki. Kilka esejów o stawaniu się (2024).
Aleksandra Paduch, Trzewia, Wydawnictwo Czarne
Trudno nie użyć w odniesieniu do powieści Aleksandry Paduch takich słów jak: fizjologia, trawienie, jedzenie, ale również chorowanie i zdrowienie. Trzewia bowiem
czynią bohaterem brzuch – głodny i pełny – splatając historię transformacji przełomu lat 80. i 90. z historią rodzinną w mozaikę słodko-gorzkich mikroscen.
Ta krótka, zwięzła powieść, koncentruje się na jednej rodzinie – jej codzienności, radościach, lękach i stratach. A wszystko to osnuwa wokół ciała. Ponieważ tylko ciało jest stałe w życiu człowieka, wszystko inne może nagle z niego zniknąć, zostać odebrane. Pozostajemy tylko my sami, w naszych ciałach, poprzez które doświadczamy tego samego, nieraz niezrozumiałego świata.
Aleksandra Paduch jest historyczką sztuki, fotografką, dziennikarką radiową i członkinią nowohuckiego kolektywu Fotoświaty, łączącego fotografię i społeczną archiwistykę. Urodziła się w Słupsku, wychowała w Gdańsku, a teraz mieszka w Nowej Hucie. Trzewia to jej debiutancka powieść i pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Maciej Sieńczyk, Pijaczek, Biblioteka Śląska
Lubelskie osiedle z lat 90., niby określone, a jednak dostrzeżemy w nim cechy podobnych miejsc z innych rejonów kraju. Tytułowy Pijaczek, znający się jednocześnie na wszystkim i niczym, staje się mentorem i wzorem dla grupy osiedlowych chłopaków, w tym i dla Macieja, narratora, do pewnego stopnia będącego alter ego autora. Pijaczek to specyficzna książka, w której pisarz
kreśli zaś niejednoznaczny, podwójny portret: osiedlowego mędrca i nieporadnego alkoholika, jednak historia ta okazuje się przede wszystkim przejmującym pamiętnikiem z okresu dojrzewania.
Maciej Sieńczyk jest ilustratorem, jego prace znajdziemy między innymi w książkach Doroty Masłowskiej czy Michała Witkowskiego, jak również w czasopismach: „Przekroju”, „Newsweeku” oraz „Polityce”. Opublikował Spotkanie po latach, Hydriolę, Wrzątkuna i Przygody na bezludnej wyspie, a także powieść Wśród przyjaciół. To jego druga nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia, poprzednio Kapituła doceniła jego Spotkanie po latach (2024).
