Kolejną kategorią książek nominowanych do 21. Nagrody Literackiej Gdynia, jakiej przyjrzymy się bliżej, są eseje.
Które w tym roku reprezentują szeroką gamę tematów i form.
Szymon Drobniak, Gęsi odpoczywają na Gotlandii, Wydawnictwo Czarne
Gęsi odpoczywają na Gotlandii opowiadają o przestrzeni pomiędzy, zawieszonej między Półwyspem Skandynawskim a łotewską Kurlandią. Miejscu, które zachwyca swoją przyrodą i sprawia, że nie mamy najmniejszej wątpliwości, skąd właściwie pochodzą trolle. O wyspie, którą autor najpierw badał, a później pokochał. Jak zauważyła Kapituła, to
napisana z miłością do skrawka bałtyckiej ziemi opowieść ornitologa, botanika i poety w jednej osobie – poemat prozą o Wyspie Szczęśliwej, dziś zagrożonej jednak widmem niszczenia unikalnych siedlisk przez wojskowe manewry.
Szymon Drobniak jest biologiem ewolucyjnym, ornitologiem, projektantem graficznym, poetą i tłumaczem. Na Uniwersytecie Jagiellońskim zajmuje się ewolucją ptaków i plastycznością organizmów w odpowiedzi na zmiany klimatu. Prowadził badania w Zurychu, Uppsali i Sydney. Jest autorem książek dla dorosłych i dzieci. To jego pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Michał Herer, Nowoczesność na haju, Wydawnictwo Krytyka Polityczna
Najnowsza książka Michała Herera to
błyskotliwe trój-studium roli narkotyków w mieszczańskim świecie późnej nowoczesności, prowadzące czytelnika przez Paryż połowy XIX wieku, weimarski i hitlerowski Berlin oraz Amerykę lat sześćdziesiątych.
Z jednej strony Nowoczesność na haju pokazuje, w jaki sposób substancje psychoaktywne kreowały oazy buntu przeciw sztywnym, a nieraz i opresyjnym normom społecznym, a z drugiej przytacza przykłady wykorzystania tych samych środków w służbie państwa, które ten porządek podtrzymuje.
Michał Herer jest filozofem i tłumaczem związany z Wydziałem Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikował teksty poświęcone myśli i kulturze współczesnej, w tym książki: Gilles Deleuze. Struktury – Maszyny – Kreacje, Filozofia aktualności. Za Nietzschem i Marksem, Pochwała przyjaźni, Skąd ten faszyzm?. To jego pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Maja Mozga-Górecka, Figlarnie, Wydawnictwo Karakter
Figlarnie opowiada o architekturze, o tym, w jaki sposób budowaliśmy przestrzenie domów, dworów, ale nie tylko, by stworzyć miejsca tylko dla siebie, bez innych. Czy ten zwrot ku prywatności, a właściwie odwrót od dotychczasowej wspólnotowości przełożył się na to, w jaki sposób doświadczamy świata? Jak żyjemy? Maja Mozga-Górecka w swoim eseju
z lekkością i znawstwem bada sześć architektonicznych przestrzeni prywatności – od pałacyków Stanisława Augusta po wille Alvaro Aalto – nie fetyszyzując bynajmniej tego, co robimy w ukryciu.
Maja Mozga-Górecka jest dziennikarką, która specjalizuje się w architekturze i wzornictwie. Figlarnie to jej pierwsza książka, za którą również po raz pierwszy otrzumała nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Piotr Paziński, Obstalunki, Wydawnictwo Austeria
Obstalunki Piotra Pazińskiego
to tom esejów z gatunku krytyki literackiej, gdzie bohaterami wnikliwej lektury autora są dzieła Borgesa, Walsera, Rotha, Sebalda, Bernharda i Lema.
Zebrane tu teksty powstawały w latach 2009-2024 i, jak twierdzi autor, odzwierciedlają przede wszystkim jego własne pozaliterackie zainteresowania, a także odzwierciedlają pewną nieufność wobec akademickich rozważań. Uporządkowane tematycznie opowiadają tak o konkretnych twórcach, ale również motywach, takich jak duchy, sobowtóry czy literaturze wobec katastrofy.
Piotr Paziński jest pisarzem, tłumaczem i redaktorem, który w swoim dorobku ma między innymi takie książki jak: Labirynt i drzewo, Dublin z Ulissesem, Rzeczywistość poprzecierana czy Przebierańcy w nicości (2023). Ułożył antologię Opowieści niesamowite z języka polskiego, przekładał prozę Sz. J. Agnona. Bywa wykładowcą, zecerem i fotografem. To jego trzecia nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
Kamil Piwowarski, Droga w górę i droga w dół, Wydawnictwo Austeria
Droga w górę i droga w dół Kamila Piwowarskiego jest książką, którą moglibyśmy położyć pomiędzy dwiema kategoriami Nagrody Literackiej Gdynia, gdyż, jak zauważa Kapituła
to książka osobna, rozpięta między powieścią, esejem i fikcyjną autobiografią, która czyni właściwym tematem pamięć: zawodną, zapętloną, przesiąkniętą cudzym językiem i literackimi obsesjami.
Z jednej strony jest opowieścią o poszukiwaniu ojca przez syna, śledzenia jego śladów w zapiskach, a z drugiej to przede wszystkim misterna budowa z cytatów, parafraz, alegorii, metaliteratura, która opowiada o czymś, by móc opowiedzieć o sobie.
Kamil Piwowarski jest redaktorem Państwowego Instytutu Wydawniczego, gdzie przygotował do wydania około trzystu tytułów. Dziś zajmuje się przede wszystkim serią Proza Światowa, prowadzi Opowieści Niesamowite i eseistyczną serię domy(ze)słów. Od 2012 roku jest korektorem „Literatury na Świecie”. To jego pierwsza nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia.
