Biblioteka Gdynia zaangażowała się w projekt „Gdynia w klimacie”, organizowany w ramach UNESCO Global Network of Learning Cities. Motywem przewodnim naszych działań w kwietniu jest ZIELEŃ. Z okazji Międzynarodowego Dnia Książki dla Dzieci, który obchodzimy 2 kwietnia, przygotowaliśmy mały przewodnik dla rodziców, którzy chcieliby przekazać swoim pociechom wiedzę dotyczącą ekologicznego trybu życia.
Chcielibyście porozmawiać ze swoimi dziećmi na temat otaczającego nas świata? Dbania o środowisko, zmianach klimatycznych? Nie wiecie, jak się za to zabrać? Jak zwykle, pomoże dobra książka. Poniżej przedstawiamy Wam listę pozycji, która może się Wam przydać.
KLIMAT. To, o czym dorośli ci nie mówią, Boguś Janiszewski, wiek: 12+
Zaczyna się niewinnie. Gaja z przyjaciółmi odwiedza Ziemię, żeby zobaczyć, co na niej słychać. A tu szok, niedowierzanie. Jeden gatunek zdążył już nieźle nabałaganić. Ale może nie jest jeszcze za późno? Na pomoc zostają wezwani Boguś i Max. Zabierają się do pisania i rysowania.
Wspomnieni bohaterowie, to pisarz Boguś Janiszewski i rysownik Max Skorwider (obaj występują w swojej książce), dla których książka „Klimat”, to już kolejne dzieło w kolekcji (obok „Ekonomii”, „Polityce”, „Mózgu” „Kosmosie”, „Sztucznej inteligencji”, „Emocjach” i „Śmieciach”).
Autorzy, w pierwszych rozdziałach, przedstawiają zjawiska i prawa fizyczne (promieniowanie UV, prawo zachowania energii), chemiczne, jak np. fotosynteza. Wprowadzają czytelników w świat biologii, roślin i zwierząt (sieci troficzne, ekosystemy). Otrzymujemy opis mechanizmów wpływających na ziemski klimat, takich jak termostat biologiczny, węglowy, gazy cieplarniane. Jest też o tym skąd się wzięły paliwa kopalne. Ale niech Was nie przestraszą te trudne terminy. Wszystko jest bardzo przystępnie wytłumaczone dzięki zgrabnemu połączeniu tekstów i rysunków. Szczególnie zachwycające jest płynne przenikanie się części rysowanych z opisem. Dosłownie każdy obiekt potrafi przemówić do nas za pomocą komiksowego dymku, a wszyscy ważni dla opowiadanej historii bohaterowie mają swojskie imiona, np. dinozaury Grażynka i Henryk, albo cząsteczka dwutlenku węgla Grzegorz.
Oprócz wytłumaczenia podstaw niezbędnych do zrozumienia, na czym polegają zmiany klimatu, mamy w książce mnóstwo faktów historycznych pozwalających lepiej poznać kontekst tych zmian. Bardzo ciekawe i dające lepszy obraz sytuacji jest graficzne przedstawienie, np. rocznego zużycia węgla kamiennego (jako bryła o wysokości 2,5 km) albo porównanie jak dużo zużywa się energii kiedyś i dziś. Szeroko omawia się również pojęcie śladu węglowego powstającego podczas wykorzystania paliw kopalnych oraz sposoby uzyskiwania energii ze źródeł odnawialnych.
Ostatni rozdział książki to przegląd w kilku punktach tego co możemy zrobić z kryzysem klimatycznym jako pojedynczy ludzie, jako konsumenci, których indywidualne decyzje pomnożone razy miliony mogą dać różnicę. Są tutaj również przedstawione rozwiązania systemowe, których przeprowadzenie może dać największy efekt, czyli porozumienia międzypaństwowe, wspieranie badań naukowych i szybkie wdrażanie nowych rozwiązań.
O mocnym osadzeniu tej książki we współczesnym świecie świadczą również przywoływane postaci (Greta Thunberg, Donald Trump) czy organizacje (jak Młodzieżowy Strajk Klimatyczny). Mimo bardzo poważnego, a wręcz egzystencjalnego dla całej ludzkości tematu podejmowanego przez książkę „Klimat”, jest ona napisana i narysowana z ogromnym poczuciem humoru. Autorzy wykazują się świetnym wyczuciem groteski, abstrakcyjnego a często nawet czarnego humoru. Bardzo dobrze wykorzystują też różne żarty językowe. Muszę jednak ostrzec, że poziom niektórych żartów może oburzyć co bardziej wrażliwe osoby. Dla mnie jednak jest to lektura ze wszech miar godna polecenia. Poziom merytoryczny, strona graficzna i poczucie humoru powinno trafić do młodzieży 12+ ale również osoby dorosłe się nie zawiodą.
Cykl komiksów „Podróże z Pazurem”, Izabella i Piotr Miklaszewscy, wiek: 7+
Komiksy z serii „Podróże z Pazurem” nie są może typowymi książkami o klimacie, za to historia w nich przedstawiona jest fajną opowieścią i pretekstem do dyskusji o tym, jak wygląda i z czasem zmieniło się życie na Ziemi w różnych zakątkach świata. To także opowieść o miłości i przywiązaniu do zwierząt oraz wspólnej pasji, jaką jest odkrywanie nieznanych miejsc z uważnością na jak najmniejszą szkodliwość dla środowiska.
Podróż, w jaką zabierają nas bohaterowie jest pełna przygód, spotkań z innymi kulturami i obrazów przeplatanej radością i troską relacji dwójki podróżników z ich psem, Snupkiem, z którym przemierzają cały glob. Jednak to, co także mocno wybrzmiewa z kart komiksu, to ważne zagadnienia związane ze zmianami klimatu i kondycją naszej planety w różnych jej aspektach, jak dostęp do wody czy skutki masowego spożywania mięsa.
Forma komiksu tej opowieści daje jej dodatkowy atut – świetne ilustracje i wciągające scenki, które mogą zainteresować niejednego fana historii obrazkowych, a dzieciaki zachęcić do czytania. Jest to też fajny sposób na rozrywkę dla całej rodziny – możemy dzieciom w nienudny sposób opisać i pokazać różne regiony świata, przy okazji zaszczepiając w nich otwartość na ważne tematy i szacunek do zwierząt, co szczególnie przebija się w tej historii. Starannie dobrano także sposób złożenia komiksu – strony są szyte nicią oraz zrezygnowano z twardej oprawy ze względów środowiskowych.
Dotychczas ukazały się dwie części „Podróży z Pazurem”, natomiast według informacji autorów docelowo planowanych jest 8 do 10 odcinków, które powstają na bazie ich własnych przeżyć podczas podróży dookoła świata. Komiksy są dostępne np. na stronie Wydawnictwa Dookoła Świata. Zachęcamy także do śledzenia profilu autorów Podróże z Pazurem , gdzie znajdziecie wiele ciekawych informacji nie tylko o bohaterach i nowych historiach, ale też innych wartościowych projektach, których są inicjatorami.
Palmy na biegunie północnym. Wielka opowieść o zmianie klimatu, Marc ter Horst, wiek: 10+
Czytasz dużo dzieciom i masz ochotę samemu dowiedzieć się czegoś ciekawego i ważnego z Waszego wieczornego czytania? Masz w domu nastolatka, do którego przemawiają książki z ciekawymi ilustracjami i najlepiej uczy się z takiej literatury? A może czujesz, że dobra książka dziecięca najlepiej tłumaczy skomplikowane tematy i wolisz z niej czerpać wiedzę? Jeżeli odpowiedź chociaż raz brzmi „tak”, polecamy „Palmy na biegunie północnym”! Z pewnością wyjaśnią wiele zagadnień klimatycznych, a dodatkowo zainicjują w Twoim domu ważne rozmowy. Dowiesz się nie tylko, co jest uwięzione w lodzie, o co chodzi klimatologom z kijem hokejowym, czy jak ziemia wdycha i wydycha powietrze. Poza wiedzą o historii naszej ziemi zrozumiesz podstawy fizyki klimatu, sposób powstawania paliw kopalnych oraz skutki zakwaszania oceanów.
Dzięki tej książce, pełnej sugestywnych ilustracji, Ty oraz Twoje dziecko zdobędziecie informacje o adaptacji do zmian klimatu w miastach, walce o bioróżnorodność oraz o tym, ile zadań stoi przed ludzkością.
Jeśli chcesz zdobyć argumenty do rozmów z denialistami lub sceptykami klimatycznymi, to ta książka jest dla Ciebie i Twojej rodziny.
Jeśli uważasz, że bliskim Ci dzieciom należy się fachowa wiedza o klimacie w przystępnej formie, to ta książka jest dla nich.
A może po prostu lubisz grać w bingo i chcesz wiedzieć, co ma ono wspólnego z drogą czekoladą?
Zachęcamy do sięgnięcia po tę pozycję, a wiele tematów przestanie być jedynie niepokojącym hasłem w nagłówkach artykułów.
Ocieplenie klimatu. Na czym polegają zmiany klimatyczne na Ziemi?, wiek: 8+
Czy ocieplenie klimatu zagraża życiu na Ziemi? Czy zdążymy uchronić Ziemię przed klimatyczną katastrofą? I czy dzieci mogą pomóc dorosłym w walce z ociepleniem klimatu? To pytania z okładki, na które odpowiedzi znajdziemy na 90 stronach popularnonaukowej książki dla dzieci (oznaczenie wieku wg wydawcy 8+, ale i młodszych zainteresuje).
Zanim czytelnicy dotrą do treści dotyczących efektu cieplarnianego i śladu węglowego (które zostały przedstawione obrazowo i czytelnie objaśnione), dowiedzą się czym różni się klimat od pogody, jak żyje się w różnych strefach klimatycznych oraz jak wygląda historia zmian klimatu. Dzięki takiemu wprowadzeniu młodzi czytelnicy przyglądają się, opisanym w dalszej części, współczesnym zjawiskom z szerszej perspektywy.
Książka nie jest podzielona na rozdziały, a kolejne zagadnienia (mnóstwo tematów!) prezentowane są na dwóch sąsiadujących ze sobą stronach. Taka formuła sprawia, że otwarcie książki w dowolnym miejscu daje możliwość zapoznania się z wybranym problemem, którego kontekst znajdziemy na wcześniejszych i kolejnych kartach.
To kompendium wiedzy o klimacie z wielu perspektyw – geografii, fizyki, biologii, ale i wiedzy o społeczeństwie (kształtowanie odpowiedzialności obywatelskiej od małego to wartość dodana.
Wszystkie podane powyżej książki są dostępne w wybranych filiach Biblioteki Gdynia.
Przestawione recenzje umieszczone zostały dzięki uprzejmości portalu Rodzice dla Klimatu.
